Differenze tra le versioni di "Sècia"

3 580 byte aggiunti ,  13 anni fa
nessun oggetto della modifica
(m categorèia)
<div class="Caset" lang="ARZ" title="Sècia">
{{Template:Variant|ARS|MUD|Sáccia}}
 
== Al Sècia==
Al '''Sècia''' lèe ûn fióm impurtânt ed l’Êlta Itâlia c’al córr per la grân pêrta in Emélia-Rumàgna e, ind al pèss finêl, in Lûmbardeja. <br>
Lèe per lunghésa (172 km), bacîn e purtêda mèdia (42 mc/sec), al principêl fiôm, a dréta, ch’el va a dêr ind al Po dôp al Tanêr.<br>
 
Al sô nóm latèin lèe ''Sicla'', e lèe curiôs nutêr che lèe maschîl pr’ i arsân (al Sècia) e feminîl pr’ i mudnês (la Sècia).
</div>
 
<div class="Caset" lang="MUD" title="Sáccia">
{{Template:Variant|MUD}}
 
La '''Sáccia''' l'è un [[fiómm]] impurtânt ed l'èlta [[Itàlia]] c'al córr per la grân pèrta in [[Emélia-Rumàgna]] e, in d'al pêż finêl, in [[Lumbardìa]]. <br>
L'è, per lunghèża (172 km), bacîn e purtèda mèdia (42 mc/sec), al principêl fiómm, a drétta, ch'al và a dêr in d'al Po dòp al [[Tanêr]].<br>
Al sô bacîn (lèregh 2.292 km²) l'e 'na curiositê parchè l'è cumpâgn, cmé destésa, a quáll d'al [[Panêr]].
[[Image:Graureiher.jpg| thumb|left|200px|Un [[airòun]] in d'la [[fôs]] d'la Sáccia]]
== Al côrs d'al fiómm ==
Al nâs dal' Êlp ed ''Succiso'' insìma a l' [[Apenèin tôsch-emiliân]] in [[pruvèinza ed Rèz]], mìa luntân dal pâs dal ''Sréj''; al và vérs meżanôt e, a partîr da la zûnta d'i acqui d'i turèint Dôl e Dragòun (ch'agh è datês da ''Srédel''), al cmèinsa a sgnêr i cunfîn tr'al pruvèinzi ed [[pruvèinza ed Rèz|Rèz]] e [[pruvèinza ed Mòdna|Mòdna]]. <br>
Al rîva pò in d'la Piàna Padàna datês a [[Sasôl]] in [[pruvèinza ed Mòdna]], al ciàpa j'acqui d'al [[Tresnêr]] datês da [[Rubēra|Rubêra]], e al pàsa asvèin a la zòna ovest d'la [[zitê]] ed [[Mòdna]].<br>
D'ed chè al ralèinta e al córr a l'imbarièga lóngh un lêt quacê d'èrżen, al bàgna al cumûn ed [[Cuncôrdia]] e dòp al fà al sô ingrês, in d'la pêrt finèla dal sô côrs, in Lumbardìa.<br>
Chè al bàgna [[Quistêl]] e al và pò a dêr in d'al Po apèina ûn pô a meżdè ed [[Mantva]], a Mirasôl ed [[San Bendátt Po]], datês al pôst in-dûv al [[Mînc']] al và a fgnîr in d'al Po.
 
== La purtèda d'j'acqui ==
Cme tótt i côrs d'acqua d'i nòstri muntàgni al Sáccia al pàsa da d'i gràn sótt d'istê a gròsi pìni in premavéra e sovratótt in autónn.<br>
In cunfròunt a chi èter fiómm dd'i nòstri muntàgni ch'i vân a dêr in d'al Po as- fà nutêr pr'él sô purtèdi bundànti in premavéra (qualitê cumpàgna al [[Panêr]]) gràsia a j'impurtànti anvèdi ch'i vìnen żò, per gràn pêrt d'l'ân, in d'la zòna in-dûv al nâs.<br>
Al vóda, in-dû' a gh'è al sbôch ,42 mc/sec ed purtèda, la pió èlta (tgnû fôra al [[Tanêr]]) tr'i fiómm ed drétta che vân a dêr ind al Po.<br>
Al sô pìni autunèli, di mòndi prepotèinti e lidgôsi (che, in chês fóra dal nurmêl, pôlen rivêr ànca a grandèssi ed sóver a i 2.000 mc/sec.), vìnen in pèrta cuntrulèdi in d'al pcòun prémma ed [[Mòdna]] da un cumplichê sistèma ed càsi ed slèregh.
 
== I turèint ch'i vân a dêr in d'la Sáccia ==
I principêl turèint ch'i vân a dêr in d'la Sècia i én:
* L'[[Òżla]]
* Al [[Scêl]]
* Al [[Dôl]]
* Al [[Dragòun]]
* La [[Rusèina]]
* Al [[Tresnêr]]
* La [[Fôsa]]
 
== Curiositê ==
Al côrs a mezanôt d'la [[via Emélia]] l'à patî di mòndi cambiamèint: a-s pèinsa ch'in època rumàna al pasés pió a sira d'incô, fîn a [[Cavêż]], pò al cambièva direziòun a la brósca a matèina e l'andèva a fgnîr in d'al [[Po]] a [[Bundèin]]. Cun i lavôr purtèdi avanti dal 1288 al 1360 l'è stê ublighê in d'al lêt d'al dè d'incô, atravêrs un pât fr'al [[zitê]] ed [[Pèrma]], [[Rèz]], [[Mòdna]], [[Màntva]] e [[Frèra]] l'è stê dê, in virtó ed sta aleànsa, al námm al paés ed ''[[Cuncôrdia|Cuncôrdia sôver la Sáccia]]'' c'a-s càta gióst insìma a ls Sáccia.<br>
 
Al sô námm [[latèin]] l'è ''Sicla'', e l'è curiôs nudêr ch'l'è maschîl pr'i arsân (al Sècia) e feminîl pr'i mudnés (la Sáccia).
</div>
 
[[Category:GEOGRAFIA]]
1 272

contributi